|
|
![]() |
|||||||
|
Dr Richard Hunt |
BAKTERIOLOGJIA | IMUNOLOGJIA | MIKOLOGJIA | PARAZITOLOGJIA | VIROLOGJIA | |||
|
||||||||
| SPANJISHT | ||||||||
| E-MAIL DR BERXHOLI | ||||||||
| VIDEO LIGJĖRATAT | ||||||||
|
|
||||||||
| LIDHJE ME SEKSIONET E TJERA TĖ VIH DHE SIDA JANĖ NĖ FUND TĖ KĖSAJ FAQEJE | ||||||||
|
|
||||||||
Mikrografia elektronike e VIH (kliko qė tė zmadhohet) - koret
me pamjen e konit jane seksionet nė pamje te ndryshme. Genoma virale e ARN
ėshtė e vendosur nė pjesėn elektron dense nė pjesėn e fundit tė kores.
CDC/Dr. Edwin P. Ewing, Jr.
epe1@cdc.gov
Figura 14 Struktura e VIH Figura 14a Geni gag |
STRUKTURA KOMPONENTĖT E VIH VIH ėshtė njė retrovirus
me strukturė tė ngjashme si tė retrovirusėve tė tjerė (Shif kapitullin 6,
virusėt onkogjenikė). STRUKTURA SIPĖRFAQĖSORE Membrana virale Glykoproteina
sipėrfaqėsore
STRUKTURA E BRĖNDSHME Struktura e brėndshme e
proteinave Proteina tė tjera tė
brėndėshme
Pėr informacion tė mėtejshėm nė strukturėn e retrovirusėve, shif kapitullin 6, virusėt onkogjenikė GenomaAshtu si dhe retrovirusėt e tjerė, genoma ėshtė diploide pozitiv sens ARN (shif seksionin 9) |
|||||||
Figura 15
|
HISTORIKU I JETĖS SĖ VIH Qelizat qė infektohen nga VIH VIH lizon specifikisht qelizat T4, duke shkaktuar kėshtu njė ndrydhje imune tė thellė. Qelizat e tjera tentojnė tė shumzojnė dhe tė replikojnė viruisn pa lizisin ose nė rastin e qelizave dentrike ato mund tė koncentrojnė virusin nė sipėrfaqe tė qelizės me pak ose aspak replikim tė virusit. Tipet kryesore tė qelizave tė infektuara me VIH janė paraqitur nė figurėn 15c.
|
|||||||
Figura 15bNdėrveprimi i qelizave dentrike (djathtas) me njė limfocit (majtas). VIH lidhet nė sipėrfaqe tė qelizės dentrike duke formuar njė grup nė vendin e ndėrveprimit midis dy qelizave (shigjeta), me anėn e sė cilės lehtėsohet infeksioni i limfociteve. Nė qelizat T4, janė koncetruar gjithashtu dhe receptorėt e VIH. Steve Haley - William Bowers - Richard Hunt
|
||||||||
|
Figura 16 |
Antigeni
CD4 ėshtė receptor i VIH Specifiteti i dukshėm i infeksionit tė qelizave CD4+ ėshtė vrejtur herėt nė historinė e VIH dhe SIDA, bashkėrisht me evidentimin e faktit qė qelizat T4 eliminohen nė sėmundje (nė tė vėrtetė, kursi i sėmundjes tek pacientėt shoqėrohet nga niveli i qelizave CD4+ T), qė tregon se antigeni CD4 mund tė jetė receptor pėr virusin. Kjo ėshtė demonstruar nga integrimit i genit tė antigenit CD4 nė CD4 e qelizave tė njeriut (tė tilla si karcinoma cervikale qelizat HeLa ) dhe tregon se ato pėrfitojnė cilėsitė e tė qėnit tė afta tė infektohen nga VIH (figura 16). Antigeni CD4 ėshtė receptori kryesor i tė dy virusėve VIH-1 dhe VIH-2 nė qelizat T4 dhe shumė qeliza tė tjera qė mund tė infektohen nnga VIH.
|
|||||||
|
Njė bashk-receptor pėr
infektimin nga VIH
Eksperimenti nė tė cilin antigeni ėshtė ndėrfutur nė qelizat qė mandej ato pėrfitojnė aftėsinė pėr tu infektuar nga VIH, realizohet vetėm kur qelizat e transfektuara janė humane. Nė rast se ne e bėjmė tė njėjtin eksperiment me qelizat e miut 3T3, virusi mund tė lidhet nė sipėrfaqe tė qelizės, nėpėrmjet antigenit CD4, por nuk realizohet infeksioni. Kėshtu qė pėr tu realizuar infeksioni ėshtė e domosdoshme diēka tjetėr mė shumė se antigeni CD4. Gjithashtu ėshtė zbuluar sė disa shtame tė VIH (ato tė adaptuar pėr shumzim nė qelizat e transformuara T) mund tė infektojnė dhe tė replikohen nė qelizat e aktivizuara por jo nė monocitet dhe makrofagėt. E kundėrta ėshtė nė rast se ata janė tė adaptuar pėr tu zhvilluar nė makrofagė nuk infektojnė dhe replikohen nė qelizat e transformuara T. Porse tė dyja si makrofagėt dhe qelizat T zotėrojnė antigenin CD4. Diferencat nė tropizimin e shtameve virale janė tė matura nė regjionin V3 tė Gp120 qė tregon qė molekulat e tjera veē antigenit CD4 kanė njė rol tė rėndėsishėm nė infeksion dhe ky rol ėshtė i qelizave CD4+ tipo specifik. Receptorėt e Kemokina duket se janė kyē i hyrjes nė qelizėfamilje proteinash nė sipėrfaqe tė qelizave imune Kemokinat janė proteina tė vogla tė sekretuara qė janė kemiotaktike pėr qelizat e sistemit imun si p.sh. leukocitet, kapin gradientėt e kemokinave tė sekretuara nga qeliza tė tjera; kėshtu ato kontrollojnė pozicionin e pėrkohshėm ose hapsinor tė leukociteve gjatė njė pėrgjigje imune. Kemokinat ndahen nė dy grupe nė bazė tė ruajtjes sė dycisteinės qė ato pėrmbajnė. Ato janė grupi C-C dhe grupi C-X-C. Ato lidhen nė sipėrfaqe tė qelizės nėpėrmjet molekulave tė receptorėve qė janė proteina integrale tė membranės qė gjėnden nė membranė shtatė herė (shtatė receptorė membranorė). Receptorėt janė tė emėrtuar pėr tipin e cytokinės qė ata lidhin (CCR- ose CXCR-).
|
||||||||
Receptorėt e kemokinės janė pjesėmarės nė bashkimin me antigjenin CD4 nė
infeksionin nga VIH (majtas). Kemokinat mund tė bllokojnė ngjitjen e
virusit nė receptorėt e tij (nė mes). Mutacionet nė receptorin e kemokinės
mund tė shpien nė rezistencėn e infeksionit tė VIH (djathtas). Figura 17A
Figura 17B |
Zbulimi i kėsaj molekule si bashk-receptor ka ardhur nga studimet e mėparshme nė tė cilat ėshtė parė se tre kemokina tė sekretuara nga imfocitet CD8+T (tė quajtura RANTES, MIP-1a dhe MIP-1b), tė cilat janė pjesėmarėse nė pėrgjigjen inflamatore, janė supresorė tė fuqishėm tė infeksionit tė VIH. Pa tjetėr qė kjo tregon se supresioni i infeksionit mund tė jetė pėr arsye se kemokinat lidhen nė sipėrfaqe tė qelizės dhe bllokojnė njė receptor tė nevojshėm pėr VIH qė tė hyjė nė qelizė. Dyshimi ėshtė pėr CCR5 pėr shkak se ai ėshtė i njohur se ėshtė receptor qė lidh tė tre kemokinat e mėsipėrme (figura 17a).
Komplekset e pjesės sė CD4 dhe Gp120 gjithashtu lidhen tek CCR5 nė qelizat CD4- cells. Kjo shpjegon arsyen pse CD4 solubile aktualisht ngrė infektivitetin e VIH dhe nuk e bllokon atė. Duket qė Gp120 lidhet tek CD4 dhe pėson ndryshime konformacionale qė rrisin afinitetin e tij pėr receptorin e kemokinės. Lidhja e receptorit tė kemokinės shkakton ndryshime konformacionale tek proteina fuzionuse gp41 tė VIH duke lejuar kėshtu fuzionin e membranės virale me membranėn e sipėrfaqes sė qelizės qė do tė infektohet. Nė fakt, ėshtė reale qė receptori i kemokinės ėshtė receptori primar pėr VIH dhe roli i CD4 ėshtė qė tė koncentrojė virusin nė sipėrfaqe tė qelizės dhe tė lehtėsojė ndėrveprimin me receptorin e kemokinės (figura 17b). Nė dallim nga shembulli i indipendencės sė CD4 tė VIH pėr tė hyrė nė qelizė, nuk ka shembuj (deri tani) tė futjes indipendente prej receptorėve tė kemokinės. Kėto bashk-receptorė mund tė shpjegojnė ndryshimin fenotipik gjatė infeksionit (shif mė poshtė). Ndryshimet nė sekuencat aminoacide tė Gp120 ndodhin nė progresion tė sėmundjes. Ka tė ngjarė qė VIH pėrdor CCR5 nė stadet e hershme tė sėmundjes dhe mandej e ndron me CXCR4, ndoshta pėr tė mėnjanuar aktivitetin supresiv tė kemokinės. Kjo gjithashtu shpjegon dhe format e kalueshme nga ajo e fenotipit me induktim jo sincicial nė fenotipin me induktim tė sinciciumeve. Shėnim: CXCR4 dhe CCR5 janė antarė tė njė familjeje tė madhe tė receptorėve dhe pėrhapja e VIH nėpėrmjet nėntipeve tė qelizave T mund tė reflektojė ndryshimet e holla nė lobet e ndryshueshme tė Gp120 duke lejuar kėshtu infeksionin e qelizave tė reja tė CD4+ me receptorė tė ndryshėm. Kjo mundet tė jetė gjithashtu njė arsye pėrse disa qeliza tė CD4+ duket se infektohen shpejt nė njė kohė tė caktuar.
Nė fillim ėshtė menduar se vetėm qelizat qė kanė antigjenin CD4 mund tė infektohen nga VIH. Megjithėse proteina CD4 nuk ėshtė evidentuar nė disa qeliza qė janė tė infektueshme, mendohet se ai mund tė jetė prezent nė sasi tė ulėt dhe antigeni CD4 mARN duhet tė zbulohet nė qelizat e infektuara. Specifiteti kundrejt qelizave CD4 pozitive reflekton lidhjen specifike tė Gp120 tek CD4. Ėshtė e njohur , qė disa qeliza jo CD4, tė tilla si ato nė tru dhe zorrė, mund tė infektohen nėpėrmjet receptorit galaktocerebroside. Qelizat e tjera mund tė infektohen nė rrugė tė tjera; pėr shembull, nė makrofagėt (shif mė poshtė) mund tė pėrdoren receptorėt Fc ose tė komplementit. Nė kėtė rast, VIH mund tė lidhet nga antitrupat anti-VIH qė ndėrveprojnė me receptorėt nė sipėrfaqe tė qelizės. Kėshtu qė ēdo gjė qė mund tė mbi rregullojė receptorėt Fc nė makrofagėt do tė fuqizojė infeksionin. Hyrja nė qelizė: fuzioni me plazmėn e membranės i pamvarur nga pH. Nė rastin e infektimit tė qelizės, nuk ndodhin ndryshime konformacionale tė varuara nga pH nė proteinėn e membranės virale qė ėshtė e nevojshme pėr bashkimin e membranės virale dhe membranės sė qelizės qė do tė infektohet. Kėshtu nuk ėshtė e nevojshme qė ai tė futet nė lyzozomė. Kujtoni nga seksioni i herpes virusit qė ky lloj i fuzionit tė virusit me plazmėn e membranės ėshtė i lidhur me fuzionin e qelizės qė infektohet duke formuar synciciume. Formimi i synciciumeve ėshtė gjithashtu njė karakteristikė e infeksionit tė VIH (figura 18). Ky fenomen ka njė rol tė rėndėsishėm pėr pėrhapjen e infeksionit midis qelizave pa patur virus tė lirė. Kjo nėnkupton qė virusi mund tė pėrhapet nga qeliza nė qelizė duke i bėrė tė paefektshėm antitrupat qarkullues tė sistemit imun (problem pėr vaksinėn). Njė vaksinė duhet tė jetė e aftė qė jo vetėm tė shkatėrrojė virusin, porse ajo duhet tė jetė gjithashtu e aftė qė tė shkatėrrojė dhe qelizat e infektuara. Gp41 ėshtė fuzogjen. Synciciumet janė parė shumė mė shpesh nė tru. Revers transkriptimi dhe integrimi Kjo ėshtė e ngjashme si tek retrovirusėt e tjerė. VIH pėrdor rever transkriptazėn e importuar gjatė infeksionit si pjesė tė virusit. Nukleokapsida futet nė cytoplazmė dhe reverstranskriptimi ndodh nė kėtė stad nė brėndėsi tė nukleokapsidės. Nė qelizat naļve T4, provirusi (form ADN) mbetet nė cytoplazmė, ndoshta pėr arsye tė sasisė sė pakėt tė ATP sė nevojshme pėr energji tė varur nga importi i kompleksit pre integrues nė bėrthamė. Shumė virusė qė replikohen nė bėrthamė mund ta bėjnė kėtė vetėm nė qelizat qė ndahen, por ndarja e qelizave nuk ėshtė thelbėsore pėr replikimin e VIH. Kjo, nuk ėshtė e nevojshme, pėr shkak se dy proteina virale (Vpr dhe njė prej proteinave tė GAG) kanė sinjale tė lokalizimit nė bėrthamė dhe kėshtu membrana bėrthamore dėmtohet nė mitozė e cila lejon penetrimin e ADN virale pėr tek kromozomet. Integrimi Pas xhveshjes dhe futjes nė bėrthamė, janė gjetur tė dyja format e ADN virale, si ajo gjatėsore dhe ajo rrethore. Zinxhiri i dyfishtė gjatėsor i ADN ndėrfutet nė kromozomet e qelizės bujtėse duke pėrdorur proteinėn integrazė virale (tė translatuar nga geni pol). Pas integrimit, ARN virale transkriptohet nga ARN polymeraza II e bujtėsit.
|
|||||||
|
Shockwave movie tė hyrjes sė VIH |
||||||||
Qelizė shumė bėrthamore (syncicium) nė preparatin e pėrgatitur
nga pjesa e prerė e sipėrfaqes sė njė limfonodi tė zmadhuar nga pacient me
infeksion tė VIH. Fuzioni i qelizave qė prodhon qelizė tė madhe shumė
bėrthamore ėshtė efekt cytopatik karakteristik, por jo diagnostik i
infeksionit tė VIH. Ngjyrimi me Giemsa i smersit nga limfoadenopatija.
CDC/Dr. Edwin P. Ewing, Jr. epe1@cdc.gov
|
||||||||
Sistemimi i virusit ndodh nė sipėrfaqe tė membranės sė qelizės
Figura 19 |
Sistemimi i virusėve tė rinj ndodh nė membranėn e qelizės sė bujtėsit (figura 19). Tre tipe proteinash vendosen nė virion. Kėto janė kompleksi i proteinės sė membranės (Gp120 dhe Gp41- qė rrjedh orgjinalisht nga Gp160) plus dy proteina tė brėndshme prekrusore, polyproteina Gag dhe polyproteina Gag/Pol (e fundit ėshtė si rezultat i modelit shift qė lejon ribozomėn tė vazhdojė translatimin nga geni Gag pėr nė genin Pol). Proteinat grumbullohen nė membranėn e qelizės dhe ingredientėt e membranės (figura 19 dhe 20). Prekrusori i madh i brėndshmė (Gag-Pol) merr dy zinxhirėt e zinxhirit pozitiv ARN nė virionin e afėrm dhe proteaza (pjesė e proteinės Gag-Pol) pret vehten e vet dhe e lė tė lirė. Proteaza kompleton ēarjen e Gag-Pol duke ēliruar enzima tė tjera (revers transkriptazėn, integrazėn dhe shumė proteaza). Proteaza gjithashtu ēan pjesėn e mbetur tė Gag-Pol dhe Gag e vogėl nė proteinat strukturale. P24, p7 dhe p6 formojnė majat e kores ndėrsa p24 shtrihet nė membranė. Shėnim: Proteinat fuzionuese Gag dhe Gap/Pol janė bėrė nė raport pėr rreth 1:20. Pasi virusi ka buduar nga qeliza, proteaza pret vehten e vet dhe e lė tė lirė dhe gjithashtu pret dhe mbetjet e proteinave nė Gag ose Gag/Pol, duke ēliruar proteina tė ndryshme strukturale dhe revers transkriptazėn. Kjo proteazė specifike ėshtė vitale pasi dhe proteinat virale janė jo funksionalė deri nė ndarjen. Ky specifitet e bėn proteazėn njė kandidat tė mirė pėr tu bllokuar nga preparatet anti VIH (shif apendiksin 3 dhe seksionin e kemioterapisė. Gag/Pol dhe Gag ngjiten tek membrana virale nėpėrmjet rrugės sė acidit yndyror qė ėshtė lidhje kovalente. Ēarjet nė p17 ngjiten tek membrana. Gp160 translatohet nga mARN e vetme e gėrshetuar e lidhur me retikulumin endoplazmatik dhe ėshtė njė proteinė membranore integrale. Nė retikulumin endoplazmatik, ajo glykozilohet pėrpara se tė transferohet tek aparati i Golxhit ku ajo glykozilohet mė tej dhe ēahet nga enzimat e bujtėsit nė gp129 dhe gp41. Ajo lėviz nė drejtim tė membranės qelizore nėpėrmjet rrugės sė eksocytozės . Nė dallim nga proteinat Gag dhe Gag-Pol, gp160 nuk ēahet nga proteazat virale.
|
|||||||
Paraqitja e mikrografisė elektronike e VIH-1, budingu dhe virusi i lirė CDC
Figura 20 |
||||||||
|
PJESE TE TJERA TE VIH
|
||||||||
|
Kjo faqe
ėshtė copyright 2008 The Board of Trustees of the University of
South Carolina
|
||||||||